ADD Aydın Şubesi Halkevlerinin 86. Kuruluş Yıldönümü Basın Açıklaması

ADD AYDIN ŞUBESİ HALKEVLERİNİN KURULUŞUNUN 86. YILDÖNÜMÜNÜ KUTLADI

 “CUMHURİYET TÜRKİYESİNİN ÇAĞDAŞLAŞMA MODELİ OLARAK HALKEVLERİ”

19 Şubat 2018’de kuruluşunun 86. yılını kutladığımız  Halkevleri, ülkenin sosyal ve kültürel kalkınmasında, yeni toplumsal değerlerin geniş halk kitlelerine ulaştırılmasında son derece önemli bir işlevi yerine getiren kültür kuruluşlarıdır. Türk devrimi, kendini gerçekleştirmek ve ifade edebilmek için bir dizi toplumsal kurum yaratmıştır. Bunlar arasında yer alan Halkevleri, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş yıllarında gerçekleştirilen büyük bir modernleşme hareketidir. Bu kurum, Cumhuriyet’in getirdiği yeni değerler sistemi ve yaşam tarzının oluşmasında önemli görevler üstlenmiştir.

Toplumların gelişmesinde eğitimin önemli bir rolü vardır. Toplumun inşası, eğitilmesi, cumhuriyetçi düşünceye uygun yurttaşlık modelinin oluşturulmasında, halkın bilinçlenmesinde 19 Şubat 1932 ‘de açılan halkevlerinin önemli katkıları olmuştur. Halkevleri, Cumhuriyetin gerçekleştirdiği devrimlerin bir uygulama alanı olduğu kadar;  yetişkin eğitiminde, yediden yetmişe herkesin kendisini gerçekleştirebileceği önemli eğitim merkezleri olmuştur. Halkevleri bir Cumhuriyet ve Mustafa Kemal projesidir. Cumhuriyet ve modernleşme projesini toplumla buluşturmayı hedefleyen sosyo-kültürel kurumlardır.

Türk devriminin öncü kadrosu; ümmet toplumundan arınarak ulusal bilince ulaşmak, kaderci toplum olmayı gerilerde bırakarak, ulusal egemenliği tüm kurum ve kurallarıyla yaşam ve yönetim biçimine dönüştürmenin ancak halk ile birlikte ve halkın katkısı ve desteğiyle gerçekleştirilebileceklerini çok iyi biliyorlardı. Dönemin halkçılık anlayışı da Halkevlerinin çalışmalarıyla hayata geçmiştir.

19 Şubat 1932 yılında faaliyete başlayan 14 Halkevi’nin bir denemeden öteye gidip, başarılı çalışmalar ortaya koyması ile Halkevlerinin ilerleyen yıllarda sayısı giderek artmıştır. Her Halkevi, bulunduğu yörenin tarihine, coğrafyasına, folkloruna, sosyal ve ekonomik yapısına ışık tutacak çok değerli çalışmalar ortaya koymuştur. Kapatıldığı 1951 yılında 63 ilde 478 Halkevi, 4322 Halkodası faaliyet gösteriyordu. Halkevi şubelerinin Türk Devriminin toplumsal tabana yerleşme sürecinde yüklendiği misyon her halkevi şubesini çekim merkezi haline getirmiştir. Sanatta, sporda, kültürde ve toplumsal etkinliklerde kaynaşmayı sağlayacak olan Halkevleri , toplumda aydınlıkçı, çağdaş ve birleştirici bir rol üstlenmişlerdir.Halk arasında kültür ve düşünce birliğini sağlamak, Atatürk devrimlerinin benimsenmesini gerçekleştirmek, Cumhuriyetin kültür atılımını yapmak, kır-kent ve köylü-aydın ikiliğini ortadan kaldırmakta etkili olan önemli bir rol üstlenen Halkevleri; Ceyhun Atıf Kansu’nun da belirttiği gibi “Kemalizm’in halk okulları” oldu.

Bugün bu kurumların Atatürkçü Düşünce Derneği Genel merkezi tarafından “Cumhuriyet Evlerine” dönüştürülmesi gündemde. Biz de ADD Aydın Şubesi olarak bu örnek kuruluşlardan hareketle derneğimizi en kısa zamanda halk okullarına dönüştürme konusunda kararlıyız.

Sözünü ettiğimiz amaçlar doğrultusunda kurulan Halkevleri; dokuz ayrı koldan oluşan bir yapıya oturtulmuştur. Her kolun kendine ait bir çalışma planı ve programı mevcuttu. Halkevleri, faal olarak çalıştığı 1932–1951 yılları arasında çok önemli çalışmalar yapmış, pek çok eser ortaya koymuş, pek çok insanın cemiyete kazandırılmasını sağlamıştır. Onlarca tiyatrocu,sporcu, yazar ve akademisyenin yetişmesine öncülük etmiş olup, bizlere kazandırmıştır.Ülkemize mal olmuş çok değerli tiyatro sanatçımız Şükran Güngör de Çine Halkevinden yetişen bir değerimizdir.Kültürel ve sosyal alanda yaptığı çalışmalarla, dönemine damgasını vurmuş olan Halkevleri Türkiye ye özgü kuruluşlar olup İngiltere tarafından da örnek alınarak, Londra ‘da Londra Halkevi kurulmuştur. UNESCO da bize özgü olan Halkevlerini geri kalmış ülkeler için model olarak göstermiştir.

Halkevleri çağdaş bir birey, çağdaş bir toplum yaratma yolunda çok önemli mesafeler katetmişken siyasi çekişmelere kurban edilmiş, 8 Ağustos 1951 tarihinde yürürlüğe giren 5830 sayılı yasa ile DP iktidarının ilk yılında kapatılmıştır.

Günümüzde Halkevi amblemiyle faaliyetlerini sürdüren kurumun kimi şubeleri eski fonksiyonundan uzaklaşarak illegal örgütlerin yuvalandığı yerler haline gelmiştir. Bazı Halkevleri, dernek tüzüğüne taban tabana zıt faaliyetler içinde bulunurken, tarihi misyonunu da inkar edecek bir duruma gelmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti’nin Halkevleri deneyi, 20. yüzyılın önde gelen yaygın eğitim ve kültür girişimlerindendir. 1932’den 1951 yılına kadar geçen süre içinde, Halkevleri, sanat ve kültür etkinlikleriyle Türkiye’de toplumsal gelişmenin öncüsü olmuştur. Halkevleri, Türk Devrimi’ne sahip çıkmış, onu halk tabanına indirgemiş, bu amaçla halkı bilinçlendirip, halk yığınlarının eğitilmesinde rehber, önder olmuştur.  Şube faaliyetleri ve yürüttükleri çalışmalarla bulundukları yöreye, kente canlılık kazandırmışlardır. Bu yönüyle halkevleri tarihteki parlak yerini almıştır. Dönemin kendine özgü koşullarında kurulan ve ülkenin düşün dünyasına çok değerli katkılar sağlamış bu kurumların anılarını yaşatarak,  günümüz karşılığını üretmek ilericilerin tarihsel bir görevi olmalıdır 

Atatürkçü Düşünce Derneği Aydın Şubesi

Yönetim Kurulu Adına

Şube Başkanı

 Müslime Güneş



 

 

 

 

 

 

 

Top