As soon as you open an account Bet365 will send you a 10 digit Offer Code via email. Receive Your £200 bet365 Welcome Promo Bonus plus £50 Mobile Promo

Müzik Eğitimcileri Derneğinden Basına ve Kamuoyuna Duyuru

BASINDAN HABERLER

İLKÖĞRETİM VE ORTAÖĞRETİM MÜZİK DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMLARINA YAPILAN “MÜDAHALELER” ANAYASA’YA, YASALARA, YÖNETMELİKLERE, EĞİTBİLİM İLKELERİNE, MÜZİK EĞİTİMİ VE SANATININ ÖZELLİKLERİNE UYGUN DEĞİLDİR

Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından ilköğretim ve ortaöğretim düzeylerinde 51 ayrı öğretim programı, önceki programlara yapılan “müdahalelerle”* yenilendi(!).

Bu yenilenmeye gerekçe olarak MEB TTKB tarafından “Müfredatta Yenileme ve Değişiklik Çalışmalarımız Üzerine...” başlıklı, 18.07. 2017 tarihli basın açıklamasında; “(...)mevcut müfredatlar, öğrenme öğretme teori ve yaklaşımlarındaki yenilik ve gelişmeler doğrultusunda çağın gerekliliklerini, ferdin ve toplumun değişen ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde yenilenmiştir. “  ifadeleri yer aldı.  

Ayrıca “yenilenen müfredatların ilk olarak 2017-2018 eğitim öğretim yılında 1, 5 ve 9. sınıflarda uygulamaya konulacağı; Ocak 2018’e kadar programlarla ilgili olarak sahadaki uygulamalar üzerinden izleme ve değerlendirme çalışmaları yapılacağı, 2017-2018 eğitim öğretim yılı boyunca öğretmenlerin kendi branşlarına dair programları incelemeleri ve uygulamaya yönelik dokümanlar üretmeleri için atölyeler yapılacağı; 2018-2019 eğitim öğretim yılına tüm sınıflarda ve tüm derslerde yeni müfredat ile eğitim öğretim sürecine istikrarlı ve çok daha güçlü, yeni ve yenilikçi bir şekilde devam edileceği”  vurgulandı.

Müzik Dersi İlkokul- Ortaokul (1-8) ve Ortaöğretim (9-12) Öğretim programları da “müdahale” edilen programlar arasında yer alıyor. Şimdi, “çağın gerekliliklerini karşılayacak şekilde yenilenen” “yenilikçi” programların önceki programlara yapılan hangi “müdahaleler”le oluşturulduğuna bir göz atacağız:

1. Programlara kimler tarafından ”müdahale edildiği” belli değildir

1994, 2005, 2007, 2009 vb. geçmişte yazılan veya üzerinde değişiklikler yapılan müzik dersi öğretim programlarını akademisyen, alan öğretmeni, sınıf öğretmeni, program geliştirme uzmanı, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni, Bakanlık yetkilisi olarak kimlerin hazırladığı bilgisi bu programların başında açıkça yazılmıştır. Son programda (Temmuz/2017) ise bu bilgiye gerek görülmemiştir. Program çalışmasında hangi akademisyenlerin, alan öğretmenlerinin, sınıf öğretmenlerinin, program uzmanlarının, dil uzmanlarının görev aldığı; bu kişilerin yüzüncü kuruluş yılına yaklaşan Türkiye Cumhuriyetinin ilköğretim ve ortaöğretim müzik dersleri programlarını hazırlama görevi açısından hangi birikim, deneyim ve donamınlara sahip olduğu anlaşılamamaktadır.

2. Programlara yapılan “müdahaleler”de hangi kaynaklardan yararlanıldığı belli değildir

Geçmişte yazılan öğretim programlarında yararlanılmış olan kaynakların adı, ilgili programın sonunda yer alan kaynakça bölümünde verilmiştir. Ancak İlköğretim ve Ortaöğretim müzik derslerinin son programlarının hangi kaynaklara dayanılarak hazırlandığı belli değildir. Programın girişinde: “Yapılan çalışmalar bağlamında farklı ülkelerin son yıllarda benzer nedenlerle güncellenen öğretim programları incelenmiş, eğitim öğretim alanında yapılan akademik çalışmalara ilişkin yayınlar taranmış(...)” denilmesine karşın, programların sonunda hiçbir kaynakça bilgisi yer almamıştır. Ocak ayında MEB TTKB sitesinde askıya çıkarılan önceki mevcut programa yönelik öğretmenlerin, kurum ve kuruluşların gönderdiği  çok sayıda öneriden de neredeyse hiç yararlanılmadığı anlaşılmaktadır. Zaten ilan edilen programların içeriği, yapılan çalışmanın bilimsel, sanatsal bir derinliğe sahip olamadığını hemen ele vermektedir. Adeta terzilikten anlamayan kişilerin eline makas tutuşturularak hazır bir elbiseyi kesip biçmeleri ve yeniden dikmeleri istendiğinde ortaya çıkabilecek sonuç ne olursa, burada da benzer bir durumun ortaya çıktığı görülmektedir ne yazık ki.

Programlarda bazı eğitbilimsel, sanatsal bölümlerin hâlâ yer alıyor olmasından iyi niyetli müzik eğitimcisi arkadaşlara da oluşturulan “sır” ekip içinde yer verilmeye gereksinim duyulduğu anlaşılmaktadır. Ancak “müdahaleler” sonucu ne kadar “program” olduğu tartışılır hâle gelen bu metinlerin müdahalecilerinin, yukarıdaki acemi terzi kadar masum olmadıkları, kesip biçtikleri programlara monte etmeye çalıştıkları ve aşağıda ayrıntılı olarak açıklanacak konu başlıklarından anlaşılmaktadır.

3. Programlara ilk “müdahale”: “dinî günler” kavramı ve ilkokul birinci sınıftan itibaren “ilâhî” öğretimi yedinci sınıfta “Tekbir ve Salât-ı Ümmiye”

İlkokul birinci sınıf kazanımlarından (Mü.1.A.10 Belirli gün ve haftalarla ilgili müzik etkinliklerine katılır) başlığı altında yer alan “Millî ve manevi değerlerimizi ve kültürümüzü yansıtan şarkı, türkü, marş, ilahi vb. örnekleri seslendirir veya katılımlı dinletilir.” açıklamasındaki “ilâhî” sözcüğü;

İlkokul ikinci sınıf kazanımlarından (Mü.2.A.6. Millî, dinî ve manevi günler ile ilgili müzikler dinler.) başlığındaki ve başlık altında yer alan “Millî, dinî ve manevi günlerde bu kazanıma yer verilmelidir.” açıklamasındaki “dinî” sözcükleri;

İlkokul üçüncü sınıf kazanımlarından (Mü.3.D.4. Millî, dinî ve manevi değerler ile ilgili müzik dağarcığına sahip olur.)başlığındaki ve başlık altında yer alan “a) Dağarcık oluşturulurken millî, dinî ve manevi değerlerimizi konu alan örneklere yer verilmelidir(...).”. açıklamasındaki “dinî” sözcükleri;

İlkokul dördüncü sınıf kazanımlarından (Mü.4.A.5. Belirli gün ve haftaların anlamına uygun müzikler söyler.) başlığı altında yer alan “Millî, dinî ve manevi günler ile belirli gün ve haftalarda bu kazanıma yer verilmelidir.” açıklamasındaki “dinî” sözcüğü, programa yeni monte edilmiştir.

Yedinci sınıf kazanımları arasında yer alan ve çocuğun çoksesli müziğe ilgisini, seslendirme becerisini geliştirecek olan “Mü.7.A.3. Düzeyine uygun çoksesli eserleri seslendirir./ a) Üç sesli ve dört sesli basit kanon örnekleri verilmelidir./ b) Müzikte çoksesliliğin önemi vurgulanmalıdır./ c) Çoksesli verilecek şarkılar, basit iki sesli eserler olup; genellikle “Ostinato” eşlik biçiminde olmalıdır.” kazanım ve açıklaması çıkarılarak yerine aşağıdaki açıklama monte edilmiştir: 

“Mü.7.A.4. Türk müziğinin makamsal bir yapıda olduğunu fark eder. Türk müziğinin temel dokusu göz önünde bulundurularak öğrencilerin segâh ve hüzzam makamlarını ayırt edebilmelerine yönelik dinleti (türkü, şarkı, alıştırma vb.) çalışmaları yapılmalıdır. (...).Ayrıca Segâh makamında Tekbir ve Salât-ı Ümmiye(Itrî)’nin doğru şekilde seslendirilmesi sağlanmalıdır.”

Müzik Dersi öğretim programlarına kendi kafa yapısına göre “müdahalelerde” bulunarak İlkokul birinci sınıftan itibaren geleneksel müziklerimizden “ilâhî”yi, “tekbir” ve  “dinî günler” kavramını programın içine sokuşturanların ne Anayasa’dan, Türk Millî Eğitim Temel Kanunundan, devrim kanunlarından ne eğitbilim ilkelerinden, programcılıktan, çocuğun düşünce ve hayal dünyasından hiçbir haberi olmadığı, bu tutumlarıyla ortaya çıkmıştır. 

Yürürlükte bulunan Anayasa’nın 24. Maddesine  göre “Kimse, ibadete, dini ayin ve törenlere katılmaya, dini inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; dini inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz.  Din ve ahlak eğitim ve öğretimi Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Din kültürü ve ahlak öğretimi ilk ve ortaöğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır. Bunun dışındaki din eğitim ve öğretimi ancak, kişilerin kendi isteğine, küçüklerin de kanuni temsilcisinin talebine bağlıdır.” . Bütün okulları ve öğrencileri kapsayan bir müzik dersi öğretim programında öğretmenleri  ilkokul birinci sınıftan itibaren çocuklara “dinî günler” kavramı verdirmeye ve “dinî” içerikli müzikler öğretmeye zorlamak, Anayasa’nın başlangıcında yer alan  laiklik ilkesine, 24. Maddesine,  ve devrim kanınlarına aykırıdır.

1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu,  “millî, ahlakî, insanî, manevî ve kültürel değerler”i vurgular. Ancak bunların arasında “dinî” değerler” yer almaz.  Aynı yasanın herkesi bağlayıcı  “Madde 10 – (Değişik: 16/6/1983 - 2842/2 md.)  Eğitim sistemimizin her derece ve türü ile ilgili ders programlarının hazırlanıp uygulanmasında ve her türlü eğitim faaliyetlerinde Atatürk inkılâp ve ilkeleri ve Anayasada ifadesini bulmuş olan Atatürk milliyetçiliği temel olarak alınır. Milli ahlâk ve milli kültürün bozulup yozlaşmadan kendimize has şekli ile evrensel kültür içinde korunup geliştirilmesine ve öğretilmesine önem verilir.” hükmü ile okutulacak derslere temel olarak hazırlanacak programlara yön verecek temel ilkenin çerçevesi çizilmiştir.

222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanununda da “Madde 1 – İlköğretim, kadın erkek bütün Türklerin milî gayelere uygun olarak bedenî, zihnî  ve ahlakî gelişmelerine ve yetişmelerine hizmet eden temel eğitim ve öğretimdir.” Hükmünün içinde “dinî” ibaresi bulunmaz.

Yasa koyucunun laiklik ilkesine uygun olarak yasa metinleri arasında yer vermediği bir kavramı, program hazırlığında görev alan arkadaşlar hangi gerekçeyle ve cesaretle; laikliği yok sayarak programa monte edebiliyorlar?

Öğrencilerimiz liseye geldiğinde elbette ki müzik kültürü içinde geleneksel müziklerimizden ilâhîyi de tanıyacaklar, seslendireceklerdir. Ama ilkokul birinci sınıfta değil. İlkokul öğrencilerinin özellikle birinci sınıfların dünyasında sayışmalı oyunlar, düzeyine uygun çocuk şarkıları yer alır.

4. Programların “müdahale”cileri çoksesliliğe karşıdır. Çoksesli Çağdaş Türk Müziği, “Türk Müziği türleri” arasında sayılmamış “düzeyine uygun çoksesli şarkılar ve kanonlar” yerine mehter ve dinî müzikler getirilmiştir.

Önceki programda ortaokul altıncı sınıf kazanımları arasında yer alan “Mü.6.A.4. Basit çok sesli şarkılar söyler./ a) Kanonların yapısı hakkında genel bilgiler verilmeli ve iki sesli basit kanonlar söyletilmelidir./ b) Kanonların yapısı önce ritim çalgıları veya vücut perküsyonu ile ritimsel olarak verilmeli daha sonra ise ezgili olarak seslendirilmelidir.” kazanım ve açıklaması;

Önceki programda Ortaokul yedinci sınıf kazanımları arasında yer alan “Mü.7.A.3. Düzeyine uygun çoksesli eserleri seslendirir./ a) Üç sesli ve dört sesli basit kanon örnekleri verilmelidir./ b) Müzikte çoksesliliğin önemi vurgulanmalıdır./ c) Çoksesli verilecek şarkılar, basit iki sesli eserler olup; genellikle “Ostinato” eşlik biçiminde olmalıdır.” kazanım ve açıklaması;

Önceki programda Ortaokul sekizinci sınıf kazanımları arasında yer alan “Mü.8.A.4. Çoksesli eserler seslendirir./ Öğrenciler, ses sınırlarına göre iki gruba ayrılır. Gruplardan kendi ses sınırlarını içeren bölümleri pekiştirdikten sonra birlikte seslendirmeleri istenir.” kazanım ve açıklaması, ne yazık ki “yeni” programdan çıkarılmıştır.

“Yeni” programın Onuncu sınıf kazanımları arasında yer alan “10.A.3. Çoksesli müzikleri tanır./  Dinletmek üzere seçilen eserler iki sesli düzenlenmiş türkü ve şarkılar ile iki sesli kanon biçimleriyle sınırlıdır.” kazanım ve açıklamasına göre lise ikinci sınıfa gelmiş öğrenciler iki sesli kanon, türkü ve şarkıları bile seslendirmeyecek sadece “dinleyecektir.” Bu sınıfın “dinleme – söyleme” kazanımları içinde çokseslilik konusunda başkaca bir açıklama yer almamaktadır. Programlara “müdahale”de bulunan arkadaşların belki bilgisi olmayabilir ama Türk çocukları gerek ortaokulda ve gerekse lisede Cumhuriyet tarihi boyunca sayısız çoksesli eser seslendirmiştir. İki sesli kanonlar ve şarkılar; bırakalım lise öğrencilerini, ilkokulun birinci devresinde bile rahatlıkla seslendirilebilmekte; çocuklar çoksesli şarkı söylemenin mutluluğuna varmaktadır.

Programın birkaç yerinde söylem düzeyinde “Çoksesli Türk müziği” ibaresinin yer almasına karşın, Cumhuriyet döneminde çağdaş bestecilerimiz tarafından yaratılan çağdaş müziğimiz “Türk müzik türleri” arasında sayılmamıştır: 

“9.A.6. Türk müziği türlerinden örnek eserler seslendirir.  Türk halk müziği, Türk sanat müziği, mehter müziği ve dinî müzik örneklerinden oluşan eserler seslendirilir.”; 

“12.D.6. Türk müziği besteci ve yorumcularını tanır.  a) Türk sanat müziği besteci ve yorumcularından Hafız Burhan, Hafız Sami Efendi, Kâni Karaca, Bekir Sıtkı Sezgin, Cinuçen Tanrıkorur, Müzeyyen Senar, Safiye Ayla, Selahaddin Pınar, Selahattin İçli, Zeki Müren, Ziya Taşkent gibi önemli sanatçıların eserleri, konserleri, posterleri, fotoğrafları, ses ve görüntü kayıtlarına ait dokümanlardan yararlanılarak tanıtılır. b) Türk halk müziği besteci ve yorumcularından Neşet Ertaş, Ali Ekber Çiçek, Özay Gönlüm, Hacı Taşan, Muharrem Ertaş, Ali Ersan, Ali Özütemiz gibi önemli sanatçıların eserleri, konserleri, posterleri, fotoğrafları, ses ve görüntü kayıtlarına ait dokümanlardan yararlanılarak tanıtılır.”

 Benzer başka örneklerde de görüldüğü gibi çoksesli çağdaş Türk müziği, “Türk Müziği” kavramı içinde kendine yer bulamamıştır. Çağdaş müziğimiz, “12.D.2. Çoksesli Türk müziği ve Klasik Batı müziğinden seçkin eserler dinler.” başlığında olduğu gibi klasik batı müziği ile birlikte ele alınmıştır. 

Uluslararası sanat müziğini ve çoksesli çağdaş Türk müziklerini başarıyla seslendiren yorumcularımız, “Batı müziği yorumcuları” olarak tanıtılmıştır: “12.D.4. Ülkemizdeki Batı müziği yorumcularına örnekler verir.  Ülkemizdeki Batı müziği yorumcularından Leyla Gencer, Ayhan Baran, Suna Korad, Vedat Kosal gibi önemli sanatçıların konserleri, posterleri, fotoğrafları ses ve görüntü kayıtlarına ait kaynaklardan yararlanılarak tanıtılır.” Örnek verilen yorumcularımız arasından önceki programda yer almış olan İdil Biret, Suna Kan ve Cihat Aşkın’ın adları çıkarılmıştır.

“Önde gelen orkestra-koro şefleri” başlığı altında ülkemizden sadece Hikmet Şimşek ile geleneksel Türk halk ve sanat müzikleri alanında tanınmış isimler yer bulabilmiştir: “12.D.7. Önde gelen orkestra-koro şefleri ve çalışmaları ile ilgili örnekler sergiler. Önde gelen Türk ve yabancı orkestra-koro şeflerinden Rıza Rit, Mesut Cemil, Muzaffer Sarısözen, Yücel Paşmakçı, Adnan Ataman, Hikmet Şimşek, Gustavo Dudamel, Claudio Abbado, Herbert Von Karajan, Leonard Bernstein, Zubin Mehta ve diğer belli başlı şeflerin yönettikleri orkestraların görüntü ve ses kayıtlarından yararlanılarak tanıtılır.” Bu örnekler arasında çok başarılı çalışmalarıyla ülkemizde ve dünyada tanınan orkestra ve koro şeflerimizin adları yer almadığı gibi, önceki programda yer almış olan Gürer Aykal, Rengim Gökmen, Cem Mansur ve İnci Özdil’in adlarına yeni programda yer verilmemiştir.

Avrupa’dan Asya’ya,  Afrika’dan Latin Amerika’ya ve Avustralya’ya kadar kadar bütün dünya insanlığının katkısıyla yaratılan, seslendirilen ve dinlenen “uluslararası sanat müziği” kavramı da programda kısaca “Batı müziği” olarak adlandırılmıştır.

Onbirinci sınıflarda müzik kültürü kazanımları arasında yer alan: “Mü.11.D.5. 19. yüzyıl Türk müziğinin genel özelliklerini açıklar./ a) 19. yy. Türk müziğine ilişkin araştırma yapılarak elde edilen bilgilerin sınıfta paylaşılması sağlanır./ b) Osmalı padişahlarından Sultan Abdülmecit ve dönemin önemli müzik şahsiyetlerinden Dede Efendi, Giuseppe Donizetti, Hacı Arif Bey, Şevki Bey gibi kişiliklerin Türk müzik tarihindeki yeri ve önemi vurgulanır.” kazanımı ve açıklaması aşağıdaki biçime dönüştürülmüştür:

“11.D.1. 19. yüzyıl Türk müziğinin genel özelliklerini açıklar/.  a) 19. yüzyıl Türk müziğine ilişkin araştırma yapılarak elde edilen bilgilerin sınıfta paylaşılması sağlanır./ b) Sultan II. Mahmud Han, Sultan Abdülmecit Han, Sultan Abdülaziz Han ve Sultan V. Murad Han gibi 19. yüzyılın musikişinas Osmanlı padişahlarını müzikle ilgili olarak eserleri, yorumculukları ve fikirleri açısından tanır./ c) 19. yüzyılın önemli bestecilerinden İsmail Dede Efendi, Hacı Arif Bey, Şevki Bey, Zekai Dede Efendi, Haşim Bey, Kemençeci Nikolâki, Dellâlzâde İsmail Efendi ve dönemin musikişinaslarının Türk müzik tarihindeki yeri ve önemi vurgulanır(...).”

Bu değişikliğin en dikkat çekici yönü DONİZETTİ’nin adının çıkarılması ve “musikîşinas Osmanlı padişahlarının” veya kendi deyimleriyle “Sultan Han”ların sayısının çoğaltılmasıdır. Bu değişikliği yapma gereği duyan arkadaşların mantığından giderek eksik bırakılan iki “musıkîşinas Osmanlı padişahı”nın adını da biz ekleyebiliriz: Sultan Abdülhamit Han ve 20.  Yüzyılın son padişahı Sultan 6. Mehmet (Vahdettin) Han (!) 

Dokuzuncu sınıflarda müzik kültürü kazanımları arasında yer alan “9.D.2. İlk Çağ uygarlıklarında müziğin genel özelliklerini açıklar./ Mezopotamya, Mısır, Grek ve Roma, Çin, Hint gibi uygarlıklarda müzik hayatı ve çalgılar ile ilgili araştırma yapılarak elde edilen bilgilerin sınıfta paylaşılması sağlanır.” kazanımı ve açıklaması içinde eski Anadolu uygarlıkları: Hititler, Frigler vb. yer almamıştır.

5. Popüler Müzik yerini mehter müziğine ve dinî müziğe bırakmıştır. Eski Programda var olan Barış Manço, Moğollar vb. sanatçılar yeni programda kendine yer bulamamıştır.

Programda bir iki yerde popüler ve güncel müzik kavramlarına değinilmesine karşın esas olarak dinlenilen ve seslendirilen müzik türleri arasından popüler müzikler çıkarılmıştır: İlköğretim programında Mü.6.D.1; Mü.7.A.5; Mü.8.A.5 vb. başlıklarda yer alan popüler müzikler çıkarılmış bunların yerine mehter ve dinî müzikler eklenmiştir.

Önceki ilköğretim programında yer alan ve türler açısından herhangi bir sınırlandırma getirilmeyen “Mü.4.D.3. Farklı türlerdeki müzikleri dinleyerek müzik kültürünü geliştirir.” başlıklı kazanım, aşağıdaki açıklama ile sınırlandırılmıştır: “Geleneksel müzik kültürümüzden örneklere yer verilmelidir.”

Önceki ilköğretim programında yer alan “Mü.6.D.4. Türk müzik kültürünü tanır.” kazanımının altında yer alan “Türk müzik kültürüne felsefesi ve eserleriyle katkıda bulunmuş; Âşık Veysel, Mahsuni Şerif ve Neşet Ertaş vb. şahsiyetler vurgulanmalıdır.” açıklamasının yerine şu açıklama konulmuştur: “Türk müziği kültürüne felsefesi ve eserleriyle katkıda bulunmuş; Dede Efendi, Tanbûrî Cemil Bey, Âşık Veysel  gibi şahsiyetler vurgulanmalıdır.” Programlara müdahale eden arkadaşlar her nedense Mahsuni Şerif ve Neşet Ertaş’tan hoşlanmamışlar; yukarıdaki kazanımın açıklamasından çıkarıp atmışlardır.

Ülkemizdeki güncel ve popüler müziklere ilişkin önceki Ortaöğretim programında 12. Sınıfta yer alan şu kazanım ve açıklaması yeni programdan çıkarılmıştır: “Mü.12.D.3. Ülkemizdeki güncel, popüler müziğin gelişim sürecini tanır./ a) Kanto, Anadolu rock, aranjman, tango, hafif müzik, Türk pop müziği, arabesk vb. müzik türlerinden eserler dinler./ b) Barış Manço, Moğollar, Erkin Koray ve Sezen Aksu gibi sanatçılardan özgün eserler dinler.” Program hazırlayıcıları (müdahalecileri)her nedense kazanımlar arasından Barış Manço’yu, Moğollar’ı çıkarıp atmışlardır.

Ortaöğretim programında 12. Sınıfta yer alan “Mü.12.D.1. 20 ve 21. yüzyıl popüler müzik türlerinin gelişim sürecini açıklar./ a) 19. yüzyılın sonlarında doğup günümüze kadar gelen güncel, popüler müzik türlerinin (blues, caz, rock&roll, rock, metal, rap vb.) araştırılarak poster, fotoğraf, resim, afiş, dergi, ses ve görüntükayıtlarıyla sunum yapılması sağlanır./b) Bing Crosby, Elvis Presley, The Beatles, Joan Baez, Rolling Stones, Bob Dylan, Pink Floyd, Eric Clapton, Madonna, Michael Jackson gibi müzisyenler ve eserleri tanıtılır.”  kazanımı ve açıklaması kısaltılarak 9. Sınıfa taşınmıştır: “9.D.8. Dünyadaki popüler müzik türlerinden seçkin örnekler dinler.  Güncel popüler müzik türlerinden (pop, caz, rock vb.) nitelikli örnekler dinletilir.”

6. “Çalgı çalma” öğretimi programdan kaldırılmıştır

Genel eğitim okullarının müzik dersi öğretim programlarında öğrenme alanları arasında dinleme, söyleme, çalma, müziksel devinim (dans, hareket) gibi becerilerin geliştirilmesi aynı başlık altında birlikte yer alır. 

“Yeni” İlköğretim programında “Öğretim Programı’nın Uygulanmasında Dikkat Edilecek Hususlar” başlığı altında (s.12) “Nörobilim ve müzik psikolojisi bilim dallarında yapılan güncel çalışmalar çalgı eğitiminin beynin farklı işlev gören bölgelerini geliştirdiğini ortaya çıkarmıştır. Dolayısıyla çalgı eğitimi her sınıf düzeyinde yeterli derecede gerçekleştirilmelidir.” açıklamasının yer almasına karşın hiçbir sınıfta çalgı öğretimine yer verilmemiştir.  

İlköğretim programının “Öğretim Programı’nda Temel Beceriler” başlığı altındaki “Müzik dersi; katılımcı, sürekli geliştirilebilir, yeniliklere açık ve değişime öncülük eden bir yapıya sahip olup bu derste aşağıdaki becerilerin geliştirilmesi hedeflenmektedir:” açıklamasından sonra bu konuyla ilgili olarak “3. Müziği dinleme, söyleme ve ritimsel etkinliklerle müzik yapabilme” becerisine yer verilmiş; “çalma” becerisi bu beceriler içinde yer almamıştır.

Önceki programların bütün sınıflarında ünite kazanım ve açıklamalarının en başında “A. Dinleme – söyleme - çalma” kazanımları yer almaktadır. Yine kazanım sayı ve süre tabloları içinde dinleme, söyleme becerilerinin yanında “çalma” becerisine önemli oranda yer verilmiştir. 

Ancak “yeni” programların bütün sınıflarında yalnız “dinleme – söyleme” kazanımlarına yer verilmiş, “çalma” kazanımı programlardan çıkarılmıştır.  Sayı ve süre tabloları içinde de “çalma” becerisi hiç yer almamıştır. 

İlköğretimin hiçbir sınıfında “çalgı öğretimi”ne yer verilmemişken 9 sınıf kazanımları arasında yer alan “9.A.4. Eserleri hız ve gürlük terimlerine uygun olarak seslendirir./  Sınıfta mevcut olan çeşitli çalgılar (flüt, bağlama, gitar, ut, kanun, keman vb.) kullanılır.” açıklamasındaki çalgıları öğretmenin mi yoksa öğrencinin mi kullanacağı; eğer bu çalgıları öğrenci kullanacak ise çalgıları öğrenmek için hangi kazanım içinde hangi zamanın ayrıldığı belli değildir.

Programa “müdahale” eden arkadaşların “çalgı çalma” öğretiminden niçin rahatsızlık duydukları anlaşılamamaktadır. Mutlaka bu arkadaşların kendileri de çalgı çalmakta ve öğretmektedir. Bu durumda haklı olarak aklımıza “çalgı çalmanın ‘günah’ olduğunu iddia eden sözde dinci çevrelerin baskısı altında mı kaldılar?” düşüncesi gelmektedir.

7. “Yeni” Programda yer alan kazanımların, konuların sınıflara göre düzenlenmesinde tutarsızlıklar ve çelişkiler vardır.

Müzikte dizi kavramı; do majör, la minör tonları ile segâh ve hüzzam makam dizileri yedinci sınıfta verilecek olmasına karşın beşinci ve altıncı sınıflarda “Türk müziğinin makamsal yapısını fark eder” kazanımları yer almıştır (Mü.5.A.5.; Mü.6.A.6). Çocuk henüz dizi kavramını dahi bilmeyecek ama rast, hüseynî, nihavent ve nikriz makamlarını ayırt edebilme çalışmaları yaptırılacaktır(!)

Beşinci sınıftaki Müziksel Algı ve Bilgilenme kazanımlarında aşağıdaki çelişkili ifadeler yer almıştır:

“Mü.5.B.2. Öğrendiği seslerin uzunluk ve kısalık özelliklerini ayırt eder. a) Bu sınıf düzeyinde birlik, ikilik, nota ve sus değerleri verilmelidir./ b) Birlik, ikilik, dörtlük, sekizlik nota ve sus değerleri dizek üzerinde uygulamalı olarak kavratılmaya çalışılır. Sesler arasındaki ilişkiler matematiksel oyunlar şeklinde kartlara yazılarak oyunlaştırılabilir.”

Bu sınıfta, “Dörtlük, sekizlik nota ve sus değerleri” verilecek midir? Verilmeyecek midir? çelişkili ve özensiz bir anlatım vardır.

Her sınıfın kazanım ve açıklamaları bölümünün en başında dinleme – söyleme kazanımıyla birlikte “çalma” ve “müziksel devinim” kazanımları yer almamış; öğrenme alanları ve süreleri tablolarında çalma ve devinim kazanımlarına yer verilmemiştir. Ancak kazanım ve açıklamaların devamında müziksel devinimi içeren etkinliklere de yer verilmiştir: 

“Mü.1.A.9. Vücudunu ritim çalgısı gibi kullanır. Öğrencilere vücutlarını bir ritim çalgısı gibi kullanabilecekleri gösterilir ve vücutlarını kullanarak farklı sesler üretmeleri istenir (dizlere vurma, parmak şıklatma, el çırpma vb.). Ardından çeşitli doğaçlama vücut hareketleri ile söylenen şarkılara eşlik etmeleri sağlanır.”  “Mü.3.A.7. Kendi kültüründen oyunlar oynayarak şarkı ve türküler söyler. Öğrenciler, yaşadıkları bölgeyi referans alarak kendi kültürlerinden düzeylerine uygun dans figürleri sergilemelidir.” vd. Müziksel devinim olmadan müzik dersi olamayacağına ve buna ilişkin örneklere de yer verildiğine göre bu öğrenme alanına niçin dinleme ve söyleme yanında yer verilmediği belli değildir.

8. Atatürk’ün müzik devrimine ilişkin önceki programlarda yer alan konular çıkarılmış veya önemsizleştirilmiştir.

“Yeni” programlarda Atatürk’ün öngörüsü ile Cumhuriyet döneminde yaratılan çoksesli çağdaş Türk müziği, açılan kurumlar, ya çıkarılmış ya da yasak savma kabilinden konulmuştur. Program hazırlığında görev alan arkadaşların gerek bu konuya ve gerekse programın bütününe yansıyan yaklaşımlarında; 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun Onuncu maddesinde vurgulanan:  “Eğitim sistemimizin her derece ve türü ile ilgili ders programlarının hazırlanıp uygulanmasında ve her türlü eğitim faaliyetlerinde Atatürk inkılâp ve ilkeleri ve Anayasada ifadesini bulmuş olan Atatürk milliyetçiliği temel olarak alınır.” amir hükmünün kaale alınmadığı görülmektedir:

Dördüncü sınıf müzik kültürü alanı kazanımları arasında yer alan “Mü.4.D.5. Atatürk’ü anlatan şarkı ve marşları tanır.” kazanımı, “yeni” programdan çıkarılmıştır.

Sekizinci sınıf müzik kültürü kazanımları içinde yer alan “Mü.8.D.6. Atatürk’ün yeni müzik kurumlarımızın açılmasında ve müzik sanatçılarının yetiştirilmesindeki önderliğini örneklerle açıklar.” kazanımı, “yeni” programdan çıkarılmıştır.

Dokuzuncu sınıf kazanımları arasında yer alan “Mü.9.D.6. Atatürk'ün önderliğinde güzel sanatlar ve müzik alanlarında yapılan çalışmaları açıklar./ Atatürk'ün belirlediği müzik ilkeleri doğrultusunda yapılan çalışmalar ve sağlanan gelişmelerle ilgili araştırma yapmaları doğrultusunda öğrenciler yönlendirilir.” kazanımı ve açıklaması “yeni” programdan çıkarılmış ve 9. Sınıf kazanımları arasında “Atatürk ve müzik” konusuna ilişkin hiçbir bilgilendirme yer almamıştır.

Onikinci sınıf kazanımları arasında yer alan “Mü.12.D.4. Cumhuriyetin ilanından sonra açılan müzik kurumlarını tanır. Atatürk tarafından açılan Musiki Muallim Mektebi, Ankara Devlet Konservatuvarı, orkestralar, opera ve bale kurumlarının araştırılması; fotoğraf, resim, afiş, dergi, ses ve görüntü kayıtlarından yararlanılarak sunulması sağlanır.” kazanımı ve açıklaması “yeni” programdan çıkarılmış; bu çok önemli müzik eğitimi sanat kurumlarımızı tanıtacak, ilgi uyandıracak başka herhangi bir bilgiye yer verilmemiştir.

9. Anadolu liselerinde müzik dersleri iki saate çıkarılmış; ilkokul müzik dersleri için müzik dal öğretmeni görevlendirilmemiştir.

Müzik Eğitimcileri Derneği uzun yıllardır müzik derslerinin amacına ulaşabilmesi için ilk ve ortaöğretimin bütün sınıflarında derslerin haftada iki saat olarak düzenlenmesini ve bütün okul kademelerinde/ sınıflarında müzik derslerinin dal öğretmeni tarafından verilmesini Millî Eğitim Bakanlığına ısrarla önermiş, konunun takipçisi olmuştur. Bu konuya ilişkin öneriler, 2017 Ocak ayında askıya çıkarılan ilköğretim ve ortaöğretim programlarına yapılacak öneriler vesilesiyle Bakanlığa bir kez daha iletilmiştir.

Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 30/05/2017 tarih ve 53 sayılı kararıyla kabul edilen Ortaöğretim Kurumları Haftalık Ders Çizelgesine göre Anadolu liselerinde zorunlu ortak dersler arasından seçilen müzik ve görsel sanatlar dersleri haftada iki ders saatine çıkarılmıştır. Bu karar elbette olumludur, yerindedir; MÜZED’in ve sanat eğitimcilerinin yoğun girişimlerinin dikkate alınmış olması önemlidir. Kararın genel ve meslekî - teknik tüm ortaöğretim kurumlarının bütün sınıflarına genellenmesi; ilköğretim kurumlarında da müzik ve görsel sanatlar derslerinin herbirinin haftada iki saate çıkarılması için girişimlerimiz, çabalarımız sürecektir.

Hâlen liselerde ve ortaokullarda müzik derslerine dal öğretmenleri girmektedir. İlkokullarda ise bu görev sınıf öğretmenlerine bırakılmıştır. İlkokul öğrencileri için sınıf öğretmeni arkadaşlarımızın ne kadar önemli olduğu tartışılmaz bir gerçekliktir. Ancak ne yazık ki sınıf öğretmenlerimize eğitim fakültelerinin ilköğretim sınıf öğretmenliği programlarında verilen müzik öğretimi dersleri çok yetersizdir. Sınıf öğretmenlerimiz geçmişteki köy enstitülerinde, ilköğretmen okullarında olduğu gibi müzik dersi açısından yeterli donanımla yetiştirilememektedir. İlkokul müzik dersi öğretim programında yer alan amaçlar, öğrenme alanları, kazanımlar ancak dal öğretmeni tarafından uygulanabilecek ağırlıktadır. Bugün ne yazık ki ilkokulların büyük çoğunluğunda müzik dersleri ya hiç yapılmamakta ya da çok yüzeysel biçimde geçiştirilmektedir. İlkokulun ilk sınıfından itibaren sanat eğitimcisiyle tanışamayan öğrencide sanat eğitimi açısından boşluk oluşmakta; bu boşluğun da gelecekte telâfisi mümkün olamamaktadır. Önerimiz sanat derslerine ilkokul birinci sınıftan itibaren dal öğretmeni ile sınıf öğretmeninin birlikte girmesidir.

İlkokul müzik dersi “yeni” öğretim programında (MÜZED’in ve pek çok eğitimci arkadaşımızın önerisine rağmen) derslere dal öğretmeninin girmesi gerektiği gibi bir ifade yer almamış; bu konuda önceki programda var olan ifadeler de kaldırılmıştır:

İlkokul birinci sınıf müzik kültürü kazanımları arasında önceki programda yer alan “Mü.1.D.1 Müzik öğretmenini tanır./ Doğal sesleri taklit içeren şarkılar seçilir. Örneğin Ali Baba, Küçük Kurbağa, Arı Vız Vız vb.” ve “Mü.1.D.2. Müzik sınıfını tanır./ Öğrencilerin müzik dersini gerçekleştirdikleri sınıfını, tanımaları sağlanır. Müzik sınıfının bölümlerini ve içindeki çalgıları (orf çalgıları vb.) keşfetmesi sağlanır.” kazanımları ve açıklamaları, yeni programdan çıkarılmıştır.

10. İlan edilen müzik dersi öğretim programları “yenilikçi” değil Cumhuriyet’le çatışmacı, eklektik ve yetersizdir.

Programların “çağın gerekliliklerini karşılayacak şekilde yenilediği” belirtilmesine ve “yenilikçi” olarak tanımlanmasına karşın yukarıdaki açıklamalarda da görüldüğü gibi çağın gereklilikleriyle, Cumhuriyet’le çatışmaya yöneldiği, müzik eğitimi, müzik sanatı, eğitim prrogramcılığı yönünden ne derece uzman olduğu bilinmeyen meçhul görevlilerin “müdahaleleri”yle eklektik ve yetersiz bir konuma getirildiği görülmektedir.

Programlara yapılan “müdahaleler”, Anayasa’ya, yasalara, yönetmeliklere, eğitbilim ilkelerine, müzik eğitimi ve sanatının özelliklerine uygun değildir. Bu biçimiyle uygulamaya konulması durumunda müzik eğitiminde onarılması güç sorunlar yaratacaktır. 

Türkiye’de yüz yıla yaklaşan Cumhuriyet birikiminin ortaya çıkardığı, alanında, programcılıkla, eğitimcilikte uzman çok sayıda değerimiz vardır. 

Türk müzik eğitimcilerini ulusal ve uluslararası boyutta temsil eden ve bugüne değin ilgili kurum ve kuruluşlara ilettiği yapıcı önerileriyle müzik eğitimi ve sanatımıza katkıda bulunan Müzik Eğitimcileri Derneği (MÜZED) olarak Sayın Millî Eğitim Eğitim Bakanından, Sayın Talim ve Terbiye Kurulu Başkanından ivedi istemimiz şudur: Millî birlik ve bütünlüğe en çok gereksinim duyduğumuz şu dönemde; Cumhuriyet’le, eğitbilim ilkeleriyle, müzik eğitimi ve sanatıyla çatışmalı bu yetersiz ve eklektik “program” (yargı süreçlerine gerek kalmadan)  vakit geçirilmeksizin uygulamadan kaldırılmal; üniversitelerden, alandan konuyla ilgili yeterli bilimsel/ sanatsal donanıma ve deneyime sahip eğitimcilerin, uzmanların katılımlarıyla önyargıdan uzak yaklaşımlarla yeniden hazırlanmalıdır.

Sayın basın mensuplarımızın, sayın yetkililerin ve kamuoyunun dikkatlerine saygı ile sunarız.

 

 

Refik SAYDAM

Müzik Eğitimcileri Derneği (MÜZED)

Genel Başkanı

 

 

*Bu sözcük (müdahaleler) Bakanlığın Basın Açıklamasında aynen yer almıştır: “Müfredatlara Yapılan Başlıca Müdahaleler”( MEB TTKB ‘Müfredatta Yenileme ve Değişiklik Çalışmalarımız Üzerine...’ başlıklı, 18.07. 2017 tarihli basın açıklaması, s.7).

 

Son günlerde yine Atatürk anıtlarına saldırı salgını başladı. Ve yine her zaman ki gibi bu saldırıları yapanlara “meczup” denerek adeta koruma altına alındı.

 

AKP’nin iktidara gelişi ile birlikte Alman, İngiliz ve Belçikalı parlamenterlerin Atatürk fotoğraf ve heykellerinin kaldırılması için nasıl harekete geçtiklerini, açıklamalar yaptıklarını unutmadık. Bu sözlerin ardından çöplüklere atılan Atatürk fotoğraflarına, saldırıya uğrayan anıtlara ilişkin haberlere daha sık rastlar olduk.

 

Atatürk heykellerine saldırı bazen tarikat mensuplarınca, bazen de terör örgütü eli ile yapılıyor. PKK,  3 yıl önce  Ekim ayındaki kalkışma denemesinde özellikle Atatürk büst ve heykellerini hedef aldı. Bu saldırı ilk değildi. Yaklaşık 67 yıl önce de Ticani tarikatı mensupları Atatürk heykellerine saldırmaya başlamışlardı. Bu nedenle “Atatürk’ü Koruma Kanunu” DP iktidarı tarafından çıkarıldı. İşte bu sırada şair Mithat Cemal Kuntay “O’nun Heykelini Kırana” adlı şiirini yazdı. Şiirin en çarpıcı bölümü “Tunç adam binmemiş olsaydı eğer tunç atına / Yurdun inmişti bugün bir otelin bir katına ” dizeleridir.

 

Gericilerin “put” diye saldırdığı Atatürk heykellerinin önemi Kuntay’ın kaleminde şöyle dile geliyor.

 

Sen ki yoktun, seni halketti bu heykel, yoktan

Yoksa yurdunla Buhara’ya dönerdin çoktan

 

Tunç adam binmemiş olsaydı eğer tunç atına, 

Yurdun inmişti bugün bir otelin bir katına 

 

Suç mu masum eşinin ırzını kurtardıysa?

Suç mu tarihini bayraklaşarak sardıysa?

Suç mudur şarka eğer başka güneş verdiyse?

Suç mudur, Akdeniz’in sırrını gösterdiyse?

 

Yirmi milyon yüreğin vurduğu ateştir, kırma!

Böyle mihrabı baban görmedi, el kaldırma!

 

Sanma taştır, seni hâlâ düşünür baştır o baş!

Sana yekpare vatan toprağı vermiştir o taş!

 

Sen de, lütfet, ona bir abidelik toprak ver;

Yurdu kurtarması bir suçsa eğer, hoş görüver.

 

Ezilen halkların tarihi başka ülkelerin topraklarındaki bir otelin bir katında ya da odasında toplanan o kadar çok sürgünde hükümet gördü ki. Atatürk’ün Anadolu’nun kalbi Ankara’da

Meclis ve hükümet kurduğu yıllarda hiçbir şeriatçı (hilafetçi) Halifeleri İngilizlerin elinde esir iken sürgünde ya da yurdun herhangi bir yerinde “hükümet” kurma cesareti gösterememişti.

 

Şimdi onlardan Atatürk için bir fotoğraflık duvar, ya da anıtları için bir abidelik toprağı hoş görüvermesini istiyoruz. Elbette vatan diye bir kavrama inanıyorlarsa…

 

Küba bir abidelik toprağı Atatürk’e çok görmemişti. RTE geçtiğimiz yıllarda,  Küba gezisinde bu bir abidelik toprağı ve üzerindeki tunç heykeli hayretle ziyaret etti. Aynı anıtın benzerleri dünyanın dört köşesinde var.

 

Bu kafa, korkarım gelecekte ülkesini kurtaran “Tunç Adamı” görmek için Küba’ya, ya da dünyanın bir başka ülkesine gitmek zorunda kalacak…

 

Lütfü Kırayoğlu

 

19.08.2017

 

Genel Başkan Tansel Çölaşan, Genel Sekreter  Öner Tanık, Genel Sekreter Yardımcısı Lütfü Kırayoğlu, GYK Üyeleri Gürhan Akdoğan ve Ömer Kaya kampa katıldılar.

Genel Başkan Tansel Çölaşan güncel, siyasal konular hakkında, Genel Sekreter Öner Tanık Atatürkçü Düşünce Derneği ve kurumsal kimliği hakkında gençlerle söyleşi gerçekleştirdiler

Anıt-Kabir’de eşsiz Atatürk’le ilgili anı eşyalarının satıldığı yerden ceket üstüne iğnelenen, büyük boy birkaç Atatürk rozeti aldım. Gene büyük ve aynı biçimde fakat boyna asılabilenlerden İstanbul’un Harbiye yöresinde Askerî Müzeden, çok önceki yıllarda oraya her gidişimde birkaç tane alma alışkanlığındaydım. Sanırım toplam 20-25 tane almış olmalıyım. Biri beyaz ve biri sarı olan ikisi dışında geri kalanlarını kimi genç üniversite öğretim üyelerine, Amerika’da bir dizi konuşma programım sırasında oraya yerleşmiş olan Türklere ve yerine göre şirin küçüklere (“yenilerini Askerî Müzeden nasıl olsa gene alırım” düşüncesiyle) sürekli armağan ettim. Yaklaşık iki yıl önce, müzeye bu amaçla bir daha gittiğimde, orada satış yapan görevli onların yapımının bir emirle durdurulduğunu söyledi. Bende şimdi yalnız iki tane kalışının nedeni budur. 

Bu güzel boyun-bağının yapımının durdurulmasını o zaman TSK’ya yakıştıramadım. Aradan en az bir-buçuk yıl geçtikten ve 15 Temmuz girişimi yer aldıktan sonra, Fethullah Gülen kurgusuyla ülkemiz Silâhlı Kuvvetlerine de yasa-dışı yollardan sokulan, önleri açılan, yükseltilen, general rütbeleri ihsan edilen ve karar konumlarına yapay yollardan getirilen askerlerin de bulunduğunu, bunların içte ve dışta ülke düşmanlarınca ve son aşamada yabancı çıkarları doğrultusunda desteklendiklerine tanık olduk.        

Ancak, Anıt-Kabir’e son gidişimde sözünü ettiğim aynı büyük rozetin bu kez ceket göğsüne iğnelenebilecek biçimde eşlerini görüp dört tane aldım, ceketlerime, paltolarıma taktım. Ben 1932 (ayrıca Gelibolu) doğumluyum, eşsiz Atatürk yıllarını da yaşadım. 10 Kasımdan hemen sonra İstiklâl Madalyası sahibi babamla birlikte, Ulusal Kurtuluş Savaşımızın Başkomutanı ve T.C. kurucusunun önünden Dolmabahçe Sarayı içinde geçtiğimizi ve onu taşıyan top arabasını görmek için tüm yolların ne denli dolup taştığını bugün gibi anımsıyorum. Babamı ilk (ve son) kez ağlarken orada gördüm. Türkiye’de ağlamayan yoktu. Dolmabahçe’deki büyük bayrağı, çevresindeki meş’aleler ve her birinin dibinde kılıcını çekmiş ve onun nöbetini tutan paşalar bugün gibi gözümün önünde. Yıllar sonra kendi babamı da, annemi de yitirdim. Ama benim  “en büyük acım”, hazırlamakta olduğum anı kitabımda da yazdığım gibi, “10 Kasım 1938” günüdür. Ülkemizin direği sallanmıştı. Çağdaş psikiyatri bilimi buna şimdi “Çadırın Sallanması” (The Shaking of the Tent) diyor. Kişi yaşamında iki türlü “çadır sallanması” var: Biri eve ekmek getiren kişinin ölümü ya da ayrılmasıyla “Aile Çadırı”nın, öteki de böyle bir önderin ömrünün tükenmesiyle “Ulusun Çadırı”nın sallanması.  Ulus çadırının sallandığını ben o küçük yaşta bile duyumsadım. 

Atatürk yılları bize güven, gurur, mutluluk, kararlılık ve başarıya inanç vermiştir. Kızılay’daki parkın adı bile “Güven Parkı”dır. Bir arkadaşımın köylü kökenli babasının her yıl 10 Kasım günü saat tam 9:05’de, çevrede hiç kimse olmadığı zaman da, işi bırakıp “hazır ol” duruşuna geçtiğini yayımladığım bir yazımda anlatmıştım. Ben o benzersiz öndere ilişkin olarak, yurt içinde ve dışında gençlik yıllarımdan bu yana kitap ve makale biçiminde çok yayın yaptım. Amerika’da öğrenciliğim sırasında bile, ulusal günlerde o ülkenin gazetelerinde imzalı yazılarım çıkmıştır. Doğumunun yüzüncü yılı kutlanırken, T.C. devleti beni Hindistan’da ve ABD’de İngilizce ve Rusya ile Romanya’da Rusça konuşmalar yapmak üzere seçip görevlendirmişti. Dört kez de yılın Atatürk ödülünü aldım. 

Bütün bu nedenlerle, ceketlerimin üstünde mutlaka bir büyük Atatürk rozeti vardır. Evimin penceresinden Anıt-Kabir görünür. Yıllardır güneş doğmadan erken kalkıp çalışmaya oturduğumda, ilk işim ışıkları henüz sönmemiş olan Anıt-Kabir’e bakmak ve o günün enerjisini, bir anlama, o bağlantıdan almaktır.

14 Haziran 2017 Çarşamba günü, öğleden sonrasının ilk saatinde Atatürk Düşünce Derneği’nin (ADD) genel merkezinin bulunduğu binanın dördüncü katında Sekreter Tülay Hanım’a bir zarf bıraktım ve yaklaşık 30-40 dakika sonra eve dönmek üzere aşağıya indim.  Ceketimin sol yakasında yukarıda sözünü ettiğim büyücek Atatürk rozeti iğnelenmiş olarak vardı. Bu rozeti sokakta göğsümde görenler en azından tebessüm ederek selâm veriyor, durdurup birkaç güzel söz söyleyen de oluyordu.

Bu kez öyle olmadı. Önce, binaya daha ilk girişimde tanımadığım ama oralarının sanki her konuda sorumlusuymuş gibi davranan ve birileriyle çatışma çıkarma fırsatını kollayan bir kişi dikkatimi çekti. Bambaşka ortamlarda benimle ilgilenenler de çıkmıştır. Ama bunlar Ankara Üniversitesinde 41 yıllık öğretim üyeliğimi, Atatürk ilkelerine bağlılığımı, Ermeni sorununda yurt dışındaki eylemlerimi bilen ya da doğrudan eski öğrencilerim olan kişilerdi. ADD’nin içinde yer aldığı binanın girişindeki bu kişinin bunlardan biri olmadığı ve bir çatışma aradığını izlenimi uyandırıyordu. 

Binadan çıkışımda yanılmadığımı anladım. Kapıya yaklaşmak isterken, bana gereğinden fazla ve birbirilerini tanımayanların asla yapmayacakları biçimde yüzünü bana olağan sayılmayacak biçimde yaklaştırıp gözlerini husumetle dikerek, kendince bir molla, diyanet sözcüsü, onlar adına bir savcı ya da yargıçmış gibi bir tür “sorguya çekip hesap sorma” eylemi başlattı, tehditkâr tavır ve ifadelerle sürdürdü, hareketlerine hakim olamadı, daha doğrusu böyle bir çaba göstermedi, onun yerine bir yıldırma ve kendi bilgisizlik çizgisine beni zorla çekip orada tutma çabası içindeydi ve bu çerçevede ağzından beni oradan kovma biçiminde kötü sözler çıktı, ben kapıdan çıkıp giderken bina içinde hâlâ bağırıyor ve uygunsuz sözcükler kullanıyordu.  Anladığıma göre, hedef dördüncü kattaki ADD kuruluşuydu, göğsümdeki büyük Atatürk rozetiydi ve bu durumda kuşkusuz hem simge, hem de kişi olarak bendim.  

Adını ve orada ne aradığını bilmiyordum. Binayla bir bağlantısı olmadığını, kiralık yeri olan birilerine ara sıra geldiğini, olayı sessiz biçimde gösteren güvenlik kamerası incelendiğinde anlaşıldı. Ne var ki, oraların bir “hâkim-i mutlak”ı gibi tavırlar takınıyordu, sanki kimin girip çıkacağı, nereye gideceği, nasıl giyineceği, kendisiyle nasıl konuşacağı ve “Kur’an kaynaklı bir Tanrı buyruğu” sandığı basit Arapça iki sözcük söylemedikçe “def olup gitmesi” gerektiği düşüncesindeydi ve bütün bunları tehdit dolu ifadelerle dile getiriyordu.

Bu satırları yazarken aradan bir gün geçtiği için, şimdi anımsıyorum ki, bir yıl ya da daha fazla bir süre önce, görünümü, hâli-tavrıyla o (ya da ona çok benzeyen biri) bana 14 Aralık 2017’deki bu saldırgan hareketlerinin bir tür başlangıcını sergilemişti. O zaman da o kişiyi (görevini ve yetkisini çok abartan, basit düşünceli, ama saldırgan yaradılışlı) bir bina sorumlusu sanmıştım. 

Bu seferki kişi sanki kesin olarak yönetici, denetçi ya da sözcü gibi bir bina sorumlusuydu, ayrıca sanki bir din uzmanıydı, artı sanki bir siyaset görevlisiydi; her neyse istediğini başkasına zorla yaptıracak yetki sahibiydi. Bu yetkiyi ya iktidardan, ya kendi anlayışına göre dinden, ya da belki de Atatürk düşmanlığından alıyordu. Eğer nedeni buysa, eşsiz Mustafa Kemâl kendi kurduğu TBMM üyelerini kısa süreli başkomutanlık onayı için ikna etmeye çalışırken, Ankara’da Yunan topçusunun sesleri duyuluyordu. Göğsümdeki rozette simgeleşen önder olmasaydı, Sakarya Zaferi de olmayacak, Meclis başka kente taşınacak, Maltepe yöresinde bana zorbalık sergileyen kişi 2017’de kimbilir nerede olacaktı. Yıllarca “Orta Doğu” konulu bir ders de vermiş olan kişi olarak biliyorum ki, Suudî Arabistan’da “din polisi” diye bir kurumlaşma da var. Namaz vakti evlere telefon edip ahizeyi kaldırıp açanlara “bu saatte namazda olmalıydın” deyip para ya da hapis cezası veriyor, daha kötüsü tek başına araba kullanan kadını “öldürmenin dinen câiz” olduğunu minareden ilân ediyor. İleride Türkiye’yi bu karanlık yollara da sokmayı tasarlayanlar da mı kendilerine ek görevler çıkarıyorlar? 

Söz konusu kişi “bana aleykümüsselâm diyeceksin” diye diretirken, Kur’an’ın da sözünü etti. Ben Kuveyt ve Bahreyn dışında, bütün Arap ülkelerinde, (yani Fas’tan Irak’a ve Somali’ye değin ve daha çok görevle) bulundum. Başka yabancı dillerin yanında, Arapça (ve Farsça) da çalıştım. Arapçaya 1957’de Harvard’da “Konuşulan Şam Arapçası” dersiyle başladım, üç yıl Libya Kültür Merkezindeki kurslara katıldım. Dinler tarihini de, uydurmasını değil, hem temel hem bilimsel kaynaklarıyla oldukça iyi bilirim. Bu konuda çeşitli dillerde yayınlarım var. Bana zorbalık sergileyen kişi “Selâmünaleyküm” ve “Aleykümüsselâm” sözcüklerini Arapça yanlışsız yazabilir mi bilmiyorun, ama ben yazarım. On-bir yaşında yazıldığım Amerikan okulunun (Robert Kolej) kütüphane binasının alt katında bir musluk ve çevresinde Arapça şu yazı vardı: “Ve min el-mai küllü şeyin hay.” Miletoslu Thales’in “her şeyin sudan olduğuna ilişkin sözünün Arapçası. Araplık taslayanlardan kaçı bunu da yanlışsız yazabilir? Ben yazarım. 

Araplık taslayanlardan ve İslâm’ı bildiklerini yayanlardan kaçı Londra Üniversitesinde SOAS’da basit bir sınavdan geçer not alabilir? Ben orada, Cambridge’de ve benzeri üniversitelerde konuşmalara çağırıldım. Özel kitaplığımdan 20.000 cildi dört üniversiteye armağan ettim. Yaklaşık bir o kadar geri kalanı için bir kitaplık dairesi satın almak zorunda kaldım. Oradaki dinler üstüne birkaç yüz kitabım var; Orta Doğu üstüne de birkaç bin. Washington Irving’in (1783-1859) Muhammed’ın yaşamı üstüne yazdığı İngilizce kitabını edinip okuduğumda 15 yaşındaydım. Aynı kitabı 85’ine ulaştığım bu günlerde elime yeniden aldığımda, geçmişin yüzyıllarında bu ünlü Amerikalı yazarın bu bilgileri nasıl topladığına hâlâ imrenerek şaşıyorum. 

Aydınlarımızın dinler tarihini de, en azından bir tarih olayı olarak, ayrıntılı biçimde bilmelerini beklerim. Bunun için de birkaç yabancı dilden yararlanabilmek gerekir. Örneğin, Osmanlı geçmişini daha iyi anlamada bir yararı olur mu diye, Türkçeyle aynı dil ailesinden Macarcaya başlamak için Budapeşte’de bir Yaz dersine de katılmış ve diplomasını da almıştım. “Selâmünaleyküm” deyip zorbalığa girişmekle ne Müslüman olunur, ne de bilgin. İskoç kökenli Sir Walter Scott’un (1771-1832) Ivanhoe adlı romanı ben 13 yaşındayken ders kitaplarımızdan biriydi. Orada da, ders gereği, aynı sözcüklerin Lâtincesini işitip öğremiştik: “Pax vobiscum!” Yanıtı: “Et vobis.” Bunu öğrenmek kişiyi Hıristiyan mı yapar, daha iyi bir insan mı yapmak için yeterli midir? 

Tek Tanrı düşüncesini ilk ortaya atan bir Mısır firavunuydu. İran’da Zerdüştlükte de “Ahora Mazda” var. Musa’nın Tanrısı yalnız Yahudiler içindir. Hıristiyanlığın kitabı kötü yazılmıştır ve çelişkilerle doludur. Yeni Delhi’de aldığım yeni bir anlatım hiç değilse zahmetsiz okunuyor. Çelişkilere gelince, Matthias İncil’ine göre (2:13-29), İsa’nın çocukluğu Mısır’da geçmiş; Luka İncil’ine bakılırsa (2:39),  Nâsira’da. İsa’nın çivilendiği tahtaların üstündeki yazı dört İncil’in dördünde de farklı. Demek ki, öteki dinlerde de iki sözcük söylemekle dindarlık ne başlar, ne de biter. Protestanlık üstüne temel yayınların dizelgesi ciltler tutar. Bruno yakıldı da, Luther nasıl kurtuldu? Çağdaş ruhbilimci Eric Erikson’un kitabını Türkiye’de kaç kişi okudu? Ya da Amerikalı yazarın “İlk Müslüman” ve “Muhammed’den Sonra” konulu iki cildini? Daha önemlisi, Hıristiyanlığın düşünce (felsefe) yönünden eleştirisi var. İlk kitap (1612) Spinoza’nın. Sonrakiler Astruc, de Wette, Wellhausen, Garf. Marksistler içinde Lafargue, Nickolski,  Bauer; Genç Hegelcilerden Strauss ve onları izleyenler…

Kuşku yok ki, İslâm düşüncede, tarihte ve insanın gelişmesinde yeni bir kapı açtı. Önemli özelliği akla ve yan tutmayan salt bilgiye inanmasıyla başlamasıdır. Matematikçi, fizikçi ve mantıkçı El-Kindi (801-873) ilk Arap düşünürü diye bilinir. İranlı El-Razi (865-925) akılcılığa dayalı bilginin üstünlüğünü savundu. Türk kökenli İbn Sina’nın (980-1037) tıp kitabı yüzlerce yıl tüm Avrupa’da tek başvuru kaynağıydı. Endülüslü İbn Rüşd (1126-1198) düşünce ve bilgi ikilisini bağnazlığın baskısından kurtarma peşindeydi. Gene Endülüslü İbn Haldun (1332-1406) tarih felsefesini ilk kez ortaya koydu. Ne var ki, Halife Mütevekkil El-Kindi’yi halkın önünde kırbaçlattı. El-Razi’nin kitapları Emir’in buyruğuyla başında paralandı, bu yüzden kör oldu. İbn Sina öldürmemek için bir kentten ötekine kaçıp durdu. Özbek yazarı Adil Yakubov’un İbn Sina üstüne kitabı okunmalıdır. İbn Rüşt’ün yazdıklarının Arapçaları yok edildi; şimdi yalnız Lâtinceleri ve İbraniceleri var. İbn Haldun İslâm’in en büyük pozitivistiydi; değeri yaşamı boyunca bilinmedi. 

İslâm geçmişinin bağnaz ve yenilikçi, karanlık ve aydınlıkçı, yıkıcı ve yapıcı, yerinde saydırıcı ve ileri taşıyıcı yanları oldu. Kâğıt Çin’den getirilerek İslâm eliyle Avrupa’ya taşındı, ama Yohannes Gutenberg 1448’de basımevini kurdu, Macar kökenli İbrahim Müteferrika İstanbul’da ilk Fransızca kitabı 281 yıllık bir gecikmeden sonra ancak 1729’da basabildi. Kökü El-Gazali’ye (1058-1111) uzanan bu aymazlık Osmanlı’ya ve İslâm’a çok pahalıya patladı. Aynı bağnazlığın içinde öteki Müslümanlar da tutsak kaldılar. Yabancı işgâli, soygun, kölelik, gericiliğin baskısı “Cedid”, yani “Yenicilik” akımını er-geç doğurdu. Kırım’dan Uygurlara değin Terakki, Ayna, Seda, Hurşid, Ümid, Bereket, Gayret, Hürriyet, Yıldız, Vakt ve İrşad gibi gazete ve dergiler türedi, aydınlar içinde Kırım’dan İsmail Gaspıralı, Başkırdistan’dan Ahmet Zeki Velidi, Buhara’dan Abdurrahim Fıtrat, Kazaklar’dan Abay Kunanbay, Karakalpaklar’dan Burdimurad Berdah, Türkmen Avbeztagan Kâtibî, Özbek M. Emin Mirza Mukimî, Tacik Ahmet Daniş ve bu arada Türkiye’den HJindistan’a değin etkili olan Cemâleddin el-Afganî gibi birçok aydın öne çıktı. Bunlardan Yusuf Akçora, Sadri Maksudî, Ahmet Agayev, Zeki Velidi Togan, Ali Hüseyinzade ve başkaları hem toprak ağaları, bağnaz mollalar, tutucu yöneticiler ve hem de Rus baskısıyla Türkiye’ye göçtüler. UNESCO’nun yedi kitaplık “Orta Asya Tarihi” dizisi mutlaka okunmalı.

Koca Orta Asya’yı yakın geçmişte Çarlık Rusya’sı ve Britanya sömürgeciliği zincirlerine bağlayan ve günümüzde de Suudî Arabistan ve Mısır başta olmak üzere, tüm Müslüman dünyasını Amerikan emperyalizminin hizmetine veren gerici tutumun 2017’de yeni saldırılarına mı tanık olmaktayız? Bizden böylesine olayların içinde yer almamış, Türk dünyasına ve İslâm’a büyük zararlar vermiş olan bu gerici saldırıların yeni boy hedefleri olmamız mı kotarılıyor?  Bize yalnızca bunda yerli egemen ve dış güçlerin ne ölçüde payları olduğunu araştırmak mı kalıyor? Geçmişte Mısır’da “Müslüman Kardeşler” denen örgütü Britanya emperyalizmi ile Kral Fuat birlikte kurmadılar mı? IŞİD’in kökeninde ABD desteği olduğu artık bilinmiyor mu? Bizlerin Türklüğümüzden, Cumhuriyeti kuranların Atatürkçülüğünden uzaklaşmamız mı isteniyor? “Heykelcilik sanat değil, puta tapmaktır” safsatası matbaayı 281 yıl geciktiren mollaları akla getirmiyor mu? İslâm dünyası geçmişte lâiklik, Endüstri ve Teknoloji Devrimlerini yakalayamamıştı; günümüzün ileri toplumları bilgisayarları geliştirme, robot askerler yapma ve uzaya açılma çağı içinde hızla ilerliyorlar. Bizden tüm bu engellerin Arapça “selamünelâyküm” sözcüğüyle aşılacağına inanmamız mı bekleniyor? Bu bilgi zavallılığını hoyratça yürütenlerden hesap sorulmayacak mı? Yoksa onların benim gibilerine hakaret etme hakları da mı bugünlerde gündeme sığdırılıyor?  

Prof. Dr. TÜRKKAYA ATAÖV

 

  

 

       

     

 

 Ülke olmadan devlet olmaz. “Toprak;  devletin vazgeçilmesi olanaksız temel unsuru, egemenlik ve bağımsızlığın simgesidir”.  

1071 Malazgirt meydan savaşından itibaren tarihi süreç içerisinde bu topraklar için çok büyük bedeller ödenmiştir ve halen de ödenmektedir. 

“Yüce Atatürk’ün buyurduğu üzere “ ulusumuz çok büyük özveriler ve binlerce şehit vererek kurtuluş savaşını kazanabilmiştir”

Milli kültürümüzde vatan topraklarının canımız kanımız, atalarımızdan bizlere kutsal emanet olarak bırakıldığı algılanmaktadır. Onun içindir ki; vatan evlatları kına yakılarak ve davul zurna ile askere gönderilmekte, “vatan sana canım feda” türküleri ile eğitilmektedir.

Dün Çanakkale’yi geçemeyenler ve Sevr’i gerçekleştiremeyenler emellerine ulaşabilmek için yeni metotlar, hileli ve örtülü yollar deneyebilirler bu hususa dikkat edilmeli ve uyanık olunmalıdır.

Yabancı uyruklu gerçek kişilere ve tüzel kişiliği olan Yabancı  ticaret şirketlerine “mesken bina, tarla ve arazi “ satılmasının amacı ve gerekçesi nedir?

 Bu uygulamada : “Kamu yararı var mıdır”?

Konunun; ön yargıdan uzak, samimiyetle, saydam bir şekilde analiz edilerek, bütün yönleri ile kamuoyunun bilgisine sunulması, bu konudaki kuşkuların giderilmesi ilgililerin ve  aydınların görevi olduğuna inanmaktayım.

Kapsamlı ve çok karmaşık olan bu konu hakkında fazla detaya girmeden özet olarak gerekli  görülen bilgiler aşağıda değerlendirmelerinize arz edilmiştir.

BU KONUDAKİ HUKUKİ MEVZUAT:

Osmanlıda Tüzel kişilere mülkiyet hakkı verilmemiştir.  Gerçek kişilere ise 08.06.1868 tarihli “ Tebaa-I ecnebiye nin emlake mutasarrıf olmaları hakkındaki” kanunla verilmiştir. Bu kanun Osmanlı devletinin ekonomik olarak sıkıntılar döneminde, Avrupa ülkelerinden kredi alabilme için o dönemin konjonktür’ el şartları içerisinde yürürlüğe konulmuş ancak, 1. Dünya savaşına kadar devam etmiştir. (uygulandığına ne kadar taşınmaz satıldığına dair bir kayıt bulunamamıştır) 

T.C.nin kuruluş belgesi olan 23 temmuz 1923 de imzalanan “Lozan barış antlaşması ve antlaşmaya ek “Lozan ikamet ve selâhiyeti adliye mukavelesinde” yabancıların ülkemizde gayrimenkul edinebilmeleri için “tam Karşılıklılık”(tam mütekabiliyet)  ilkesi esas olarak kabul edilmiştir.

18.03.1924 tarih ve 442 sayılı kanunun 87. Maddesi ile de yabancılara köylerde taşınmaz edinimi yasaklanmıştır.

Daha sonra yabancılara taşınmaz edinimi konusunda cumhuriyet dönemindeki ilk yasal düzenleme 22.12.1934 tarih ve 6422 sayılı kanun ile yapılmıştır. Bu kanunun 35. Maddesinde yabancıların gayrimenkul edinimlerinde “tam Karşılıklılık” ilkesi korunmuştur. 36.maddesinde ise yabancıların gayrimenkul edinebilmesi için bazı sınırlamalar getirilmiştir. Örneğin köylerde gayrimenkul edinmeleri yasaklanmış” Köy dışı alanlarda 30 hektar ile sınırlanmış ve miras yolu ile intikali de yasaklanmıştır.

Bu düzenlemeden sonra 21.06.1984 tarih ve 3039 sayılı yasa ile yapılan düzenlemede “Karşılıklılık” ilkesinin hangi ülkelere uygulanacağı konusunda Bakanlar kuruluna yetki verilmesi öngörülmüş ancak bu düzenleme Anayasa mahkemesinin 13.06.1985 tarih 1984/14 esas ve 1985/7karar sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

22.04.1986 tarih ve 3278 sayılı yasayla yapılan düzenleme ile;

 Tapu kanununun söz konusu 35. Maddesine:  “Bakanlar kurulunca Milli menfaatler ve milli ekonomide faydalı gördüğü hallerde; “hangi ülkelerin veya hangi ülkelerin uyruğundaki gerçek kişilerin mütekabiliyet şartından müstesna tutulacağı” ibaresi eklenmiştir.                        Bu düzenleme de Anayasa mahkemesince 09.10.1986 tarih ve 1986/18 esas ve 1986/24 karar sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Daha sonra; 03.07.2003 tarih ve 4916 sayılı yasayla (İlgili yasa madde 19) yabancıların taşınım ediniminde yeni düzenlemeler yapılmıştır.

1-) Karşılıklılık kavramı yeni bir tanıma bağlanmıştır şöyle ki: “Yabancı ülkenin taşınmaz edinimdeki kendi vatandaşına tanıdığı hakların T.C. vatandaşına da tanınmış olmasılılık esas alınmıştır.

2-) Yabancı uyruklu gerçek kişiler yanında, yabancı ülke kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiliğe sahip ticari şirketlere de kanuni sınırlara uymak şartı ile taşımaz edinebilmeleri sağlanmıştır.

3-)Tapu kanunun 36. Maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Bu madde hükmü yerine 35. Maddenin 3. Fıkrasına ekleme yapılarak “Yabancı gerçek kişilerin hukuki işlem ve ölüme bağlı tasarruf yoluyla 30 Hektardan fazla taşınmaz edinebilmeleri Bakanlar kurulunun iznine tabi kılınmıştır.

4-) Karşılılık ilkesi gerçekleşmese dahi miras yolu ile intikal eden taşınmazlar miktar kısıtlanmasından muaf tutulmuştur ve paraya çevrilebileceği öngörülmüştür.

5-) 18.03.1934 tarih ve 442 sayılı köy kanununun 87. Maddesi yürürlükten kaldırılarak, yabancı uyrukluların köy sınırları içinde de taşınmaz ediniminin önü açılmıştır.

6-) 35. Madde ile ilk defa yabancı gerçek kişiler lehine sınırlı aynı haklara ilişkin düzenleme yapılmıştır. Bu hususa yönelik uygulamada “karşılıklılık ” şartı aranmamıştır.

Bu kanunla getirilen düzenlemelerde Anayasa Mahkemesinin 14.03.2005 tarih ve 2003/70 esas ve 2005/14 karar sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Daha sonra 29.12.2005 tarih ve 5444 sayılı yasanın 1. Maddesinde aşağıda belirtilen düzenlemeler yapılmıştır.

1-) Karşılıklılık ilkesine uyulması muhafaza edilmiştir. Sınırlı ayni haklar bakımında da  karşılıklılık ilkesi muhafaza edilmiştir. 

2-) Karşılıklılık ilkesinin belirlenmesinde hukuki ve fiili durumun esas alınacağı belirtilmiştir.

3-) Yabancı gerçek kişilerin sadece mesken ve işyeri olarak taşınmaz edinebileceği hükmü getirilmiştir.

4-)  Ülke bazında 2.5 hektar, il bazında binde 5’i geçmemek üzere Bakanlar kuruluna yetki verilmiştir,

Bu düzenleme de Anayasa mahkemesinin 11.04.2007 tarih ve 2006/35 esas ve 2007/48 karar sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Bu aşamaya kadar yapılan kanuni düzenlemeler 4 kez Anayasa mahkemesince tamamen ya da kısmen iptal edilmiştir.  İptal kararlarının gerekçelerinde yüksek mahkemece özetle: 

a-) Lozan barış antlaşmasına ek mukaveledeki “tam karşılıklılık” koşulunun ihlal edildiği, içinin boşaltıldığı yada gevşetildiği,                                                                                                                                                              b-) iktisadi maksatla ülke topraklarının yabancılara devrinin sakıncalı görüldüğü,                                           c-) toprağın devletin vazgeçilmesi olanaksız egemenlik asli ve maddi unsurun, egemenliğin  ve bağımsızlığın simgesi olduğu, ülke devlet otoritesinin geçerli olduğu alanı temsil ettiği,   d-Bakanlar Kuruluna sınırları belirlenmeyen yetkilerin verilmesini yasama yetkisinin devri anlamına geleceği bu durumun kuvvetler ayrılığı ilkesi ile bağdaşmadığı, 

e-) karşılıklılık şartıyla dahi yabancı tüzel kişilerin taşınmaz edinimlerinin sakıncalı görüldüğü, 

f-) Toprak bir kere elden çıktımı geri alınmasının kolay olmadığı,

Saptamalarına yer verilmiştir.                             

Anayasa Mahkemesince peş peşe yapılan iptaller sebebiyle, saptanan hususlar dikkate alınarak 03.07.2008 tarih ve 5782 sayılı yasayla yapılan düzenleme ile 35. Maddede bir kez daha değişiklik yapılarak; “ merkez ilçe ve ilçeler bazında Uygulama imar planları ya da mevzi imar planlarının  %10 nu aşmamak ve en çok 2.5.hektara kadar yabancı gerçek kişilere taşınmaz mal edinimi ve kısmi ayni mal edinme hakkı getirilmiştir” Bu düzenlemede de karşılıklılık ilkesi korunmuştur.

Bu konuda en son ve en kapsamlı düzenleme 03.05.2012 tarih ve 6302 sayılı yasayla yapılmıştır ve halen yürürlükte bulunmaktadır. 

Bu yasaya göre: yabancı uyruklu gerçek kişilere ve yabancı devletlerin kendi mevzuatına göre kurulmuş Tüzel ticari şirketlere taşınmaz edinimdeki esaslar aşağıda belirtilmiştir.

1-) Yabancı uyruklu gerçek kişilere taşınmaz ediniminde ve kısmı ayni mal ediniminde “Karşılıklılık” ilkesine yer verilmemiştir. (kaldırılmıştır)                                                                                            2-) Kanuni sınırlamalara uyulması kaydıyla uluslararası ikili ilişkiler yönünden ve ülke menfaatlerinin gerektirdiği hallerde Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen ülkelerin vatandaşı olan gerçek kişilere T.C. de taşınmaz mal ve sınırlı ayni mal edinebilecekleri hükmü getirilmiştir.   Buna göre:                                                                                                                                                            

a-) İlçe bazında uygulama imar planı mevzi imar planı sınırları içerisinde kalan toplam alanın yüz ölçümünün %10 unu aşmama şartı kaldırılarak yerine özel mülkiyete konu olan arazi yüz ölçümünün %10 kadar yabancı uyruklu gerçek kişilere taşınmaz edinme hakkı ve kısmi ayni hak edinebilmesi sağlanmıştır. “Alınacak taşınmaz mesken veya işyeri olarak kullanma şartı kaldırılmıştır.

b-)Ülke bazında30 hektara kadar, yabancı gerçek kişilere( Bakanlar kurulunca 60 hektara çıkarılabilir) taşınmaz mal edinimi ve sınırlı ayni hak edinimi hakkı verilmiştir.

c-) Yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde kendi kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketlere taşınmaz mal ve sınırlı ayni hak edinimlerini “ülke, kişi, coğrafi alan, bölge, süre, sayı, oran, nitelik yüz ölçüm, miktar belirleme, kısmi ve tamamen durdurma veya yasaklama konularında Bakanlar Kurulu’na yetki verilmiştir.

 

d-)Mesken ve işyeri dışında da taşınmaz edinim hakkı getirilmiştir. Bu suretle tarımsal                 alandaki arazilerde yabancı uyruklu gerçek kişilere taşınmaz edinim hakkı tanınmıştır.

e-) Kendi ülkelerinde kendi kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe haiz ticaret şirketleri ancak özel kanun hükümleri ile taşınmaz ve sınırlı ayni hak edinebilirler. 

7-)Yabancı uyruklu gerçek kişiler ile yabancı ülkelerde kendi kanunlarına göre kurulan tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketlerine satın aldıkları “Üzerinde yapı bulunmayan taşınmazlar” için geliştirdikleri projeyi iki yıl içinde ilgili bakanlığa verecekleri hükme bağlanmıştır. Proje onaylandıktan sonra tapunun beyanlar hanesine kaydedileceği, projenin süresi içerisinde bitirilip, bitirilemediğinin denetleneceği ve takip edileceği, projenin gerçekleşmemesi durumunda azami iki yıl içerisinde tasfiye edileceği ve paraya çevrilerek bedelin hak sahibine ödeneceği kayda bağlanmıştır.

Yabancı uyruklulara taşınmaz edinimi ile ilgili en son yasal düzenlemenin iptali konusunda anayasa mahkemesine açılan iptal davası, Anayasa Mahkemesi Daha evvel 4 defa iptal davasındaki gerekçelerin den dönmüş, Yüce mahkeme iptal talebini  oy çokluğu ile 10.17.2013 tarih ve 2012/75 esas ve 2013/88 kara sayılı kararıyla ret etmiştir. Karara muhalif kalan Sayın üyelerin (5 sayın üye) daha evvelki iptal kararlarındaki iptal gerekçelere dayanarak karara katılmama şerhi koydukları anlaşılmaktadır. Sonuç olarak bu yasanın uygulanmasında her hangi bir yasal mani kalmamıştır.

AVRUPA ÜLKELERİNDE YABANCILARA TAŞINMAZ EDİNİMİNDEKİ UYGULAMALAR.

A.B ülkelerinde de bir kısım kısıtlamalar mevcuttur. Örneğin Danimarka, İrlanda ve Avusturya da; tüzel kişiler ve ticaret şirketlerinin taşınmaz mal ediniminde özel kurallar ve kısıtlamaların mevcut olduğu, yeni üyelerden Estonya, Polonya, Slovakya, Malta ve Macaristan da kendilerine tanınan geçiş dönemi boyunca benzer kısıtlayıcı kurallar mevcuttur. Fransa, Almanya ve Lüksemburg gibi ülkelerin dışında kalan birçok ülkede sınırlamalar tarım alanlarında yoğunlaşmaktadır. Hatta tarım alanlarının yabancıların taşınmaz edinimine acık tutulmaması genel bir ilke olarak benimsenmektedir. Henüz ülkemizin A.B. ne girmeden yabancı uyruklulara taşınmaz edinmesine izin verilmesi büyük eşitsizlik, dengesizlik ve karşılıksız tek taraflı bir ödün niteliğinde ülkemizin aleyhine sonuç verecek bir uygulama olarak değerlendirilmektedir.

ÜLKEMİZDE YABANCILARA NE KADAR TAŞINMAZ SATILMIŞTIR:

Cumhuriyetin kuruluşunda 2003 yılına kadar 80 yıllık cumhuriyet tarihinde yabancılara satılan toprak miktarı toplam 11 milyon m2 dir. 2002 den 2011 kadar 10 yıllık döneme bakıldığında yabancı gerçek kişilere 75.893.700 m2, Yabancı ortaklı ve yabancı sermayeli şirketlere 30.186.277 m2 olmak üzere toplam. 136.186.277 m2 olup bu miktar 80 yılda satılanın 12 katıdır. 2011 yılından sonra TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) bu bilgileri yayınlıyordu artık yayınlamıyor 2015 sonu itibariyle mesken, işyeri, arsa bazında ne kadar yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilere satış yapıldığı bilgilerine ulaşılamıyor.  

( Yukarıdaki bilgiler Anayasa Mahkemesinin 10.17 3013 kararına ait dava dilekçesinden alınmıştır)

Manisa Milletvekili Erkan Aksoy’un yazılı soru önergesine karşılık olarak : Çevre ve şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktarın açıklamasına göre:  Ülke genelinde 2003-2012 kadar 139.828 kişiye, 153183 adet toplam 137.192.231 m2 taşınmaz mal satıldığı, bunun 126.119.800 m2 sı ana taşınmaz, 11.072.430 m2 ise kat mülkiyeti olduğu cevaben ifade edildiği anlaşılmıştır

2007-2013 Dönemi 9. Kalkınma planında (T.H.G.M.  verilerine göre): 15.05.2005 itibarı ile Ülkemizde 272.511.492 m2 büyüklüğündeki 49.567 taşınmazın 52.818 kişiye satıldığı en fazla mülk edinen ülkelerin Suriye, Lübnan, İngiltere, A.B.D. mısır vatandaşları olduğu kayıtlıdır.

Yukarıda belirtilen bilgilerde farklılıklar olup bu bilgiler genel bir bilgi edinme amacıyla değerlendirilebileceği,  net ve sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesi için: gerçek durumun 2015 sunu itibarı ile ilgili kurumlarca kayıtlarındaki konuyla ilgili bilgilerin kamuoyunun bilgilerine sunulması ile mümkün olabilecektir. Bu itibarla T.K.G.M İle TÜİK kayıtlarının ulaşılabilirliğinin önündeki engellerin kaldırılması gerekmektedir.

Ülke bazında: “Almanya, İngiltere, Rusya, Belçika, Hollanda, İsveç, Danimarka, Suriye, Mısır,   Sudi Arabistan, Küvet, A.B.D., İsrail, Mısır.” Uyruklu yabancıların taşınmaz aldıkları anlaşılmaktadır.

Ülkemizde yoğun olarak taşınmaz satın alınan iller ( bu illerin ilçeleri dahildir ayrıca belirtilmemiştir)  şunlardır; İstanbul, Bursa, Antalya, Muğla, Konya, Trabzon, İzmir, manisa, Harran Bölgesi, Aydın, Denizli ve kısmen diğer iller.)

TÜRKİYE CUMHURİYETİNİN ARSA ENVANTERİ NE KADARDIR. 

Ülkemizin Gerçek alanı 814.578 km2 olup, iz düşümü ise 780.578 km2 dır. Bu alanın %98.7 kara,  %1.3 su alanlarıdır. Ülke genellikle dağlık, taştık olup, orman fundalık, çorak alanlar çıkıldığında “her türlü tarıma elverişli alan miktarı %6.5 dur. Ancak tarım arazilerimiz erozyon  sebebiyle azalmaktadır.

Ülkemizde Rakamsal olarak yaklaşık  78 milyon hektar arazinin, %27.3 kuru tarım,%5.6 sulu tarım, %3.1 bağ bahçe ve  özel ürün, %27.6 cayır ve mera,%29.8 orman ve fundalıktır. Ekilebilir arazi miktarı yaklaşık 26.6 milyon hektardır.(bu bilgiler 9. Kalkınma planından alınmıştır.)

Görüleceği üzere toprak sabit kalmakta hatta erozyonla azaldığı halde Nüfusumuz artmaktadır. Bu gerçek durum karşısında Toprak ve su kaynaklarımızın korunması ve elden çıkarılmaması aklın ve bilimin gereği olarak yurtsever tüm vatandaşlarımızın önde gelen görevi ve sorumluluğudur.

Asırlardan beri yurdumuz topraklarında gözü olan yabancıların bu emellerine prim verebilecek her türlü oluşumların dikkatle izlenmesi önleyici önlemlerin alınması bir yurtseverlik görevidir. 

 ARZ EDİLEN BİLGİLER IŞIĞINDA KONUNUN SORGULANMASI

1-) 6302 sayılı yasanın amacı olarak ”kanuni sınırlamalara uyulmak kaydıyla, uluslararası ilişkiler ve ülke menfaatlerinin gerektirdiği hallerden” bahsedilmekte ise de; soyut ifadeler ile tapu kanununda değişiklikler sonucu yabancıların toprak edinmesinin kolaylaştırılmasın da kamu ve ülke yararının,  ne şekilde elde edileceği sorgulanmalıdır.

2-) Mesken yahut işyeri ayrımı yapılmaksızın toprak edinilen İlçenin özel mülkiyete tabi toplam alanın %10 oranındaki taşınmazların yabancı gerçek yahut tüzel kişiliğe haiz ticari şirketlere satılması, ülke genelinde 30 hektara kadar (ki Bakanlar kurulu tarafından 60 hektara çıkarabileceği de dikkate alınarak) tarım arazilerinin yabancı gerçek yahut tüzel kişiliğe haiz  Yabancı ticaret şirketlerine satılması gelecek nesillerimiz için risk arz edip etmediği sorgulanmalıdır.

3-)Avrupa birliği ülkelerinde tarım alanlarının korunması amacıyla yasaklamalar söz konusu iken ve henüz Avrupa birliğine tam üye statüsü tanınmadan bu anda karşılıklılık ilkesini tek taraflı olarak kaldırılması önümüzdeki dönemde ülkemiz ve gelecek nesiller için risk arz edip etmediği sorgulanmalıdır.

4-) Taraf olduğumuz Avrupa insan hakları sözleşmesinin ek protokolü 17. Maddesi ile yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişiliğe haiz ticari şirketlerin mülkiyet haklarına saygı duyulacağı hükmü söz konusu iken özellikle proje karşılığı taşınmaz satın alan yabancı şirketlerin projelerini hayata geçirememeleri halinde taşınmazın geri alınabilmesinin mümkün olup, olmadığı tartışılmalıdır.

5-) Ülkemizde taşınmaz edinen gerçek kişiler ve ticaret şirketlerin ait olduğu ülkelerle “siyası, diplomatik yahut askeri anlaşmazlıklar yaşanması halinde bu taşınmazların ve mülkiyet hakkı kazanan yabancıların durumlarının de olacağı? Ulusal ve uluslararası güvenlik konularında ülkemize herhangi bir zafiyet yaratıp, yaratmayacağı irdelenmelidir.

6-) Belki iyi niyetle Avrupa birliği uyum süreci nedeniyle yapılan bu değişikliklerin ortaya çıkarabileceği en önemli sorunun ülkemizde satın alınan taşınmazların yabancı devletlerin stratejik planları doğrultusunda bilinçli olarak ve devletlerin adına hareket eden yabancı gerçek yahut Tüzel kişiliğe haiz ticari şirketlerce alınıp, alınmadığı konusu mutlaka araştırılıp, irdelenmelidir.

7-) Her geçen gün artan nüfus yapımız ve ülkemize sığınan yabancı ülke vatandaşlarının durumu dikkate alınarak, ülkemizin topraklarının sadece % 6.5 nın tarım alanı olması ve bu topraklarında erozyon sebebiyle azalmakta olduğu gerçeği karşısında ülkemizin tarım topraklarının yabancılara satılması uzun vadede ülke menfaatlerine uygun olup, olmadığı nın araştırılması önemli ve şarttır.

  SONUÇ:                                                                                                                                                     Jeopolitik önemi tartışmasız olan ülkemiz topraklarında asırlardır gözü olan yabancıların  Yurdumuzu parçalamak ve paylaşmak amacıyla “ ulusumuza” dayattığı Sevr Antlaşması  güçlü devlet geleneğimiz ve vatandaşlık bilinciyle   “Yüce Atatürk’ün önderliğinde çok büyük özverilerle ve büyük bedeller ödenerek kazandığımız Kurtuluş Savaşı ile” ortadan kaldırılabilmiştir.

Savaş alanında amacına ulaşamayan yabancı devletlere yeniden imkan vermemek adına  topraklarımızın satışının ancak karşılıklılık koşulu ile imkanlı hale getirdiğimizi özelliklede tarım arazilerinin satışını yasakladığımız hatırdan çıkarılmamalıdır.

Global dünya koşullarına uygun hareket etmek amacıyla yapıldığına inanılan yasal değişikliklerin bizden sonraki nesillerimizin geleceği düşünülerek, ufukların ötesinde farklı amaçlar barındıranlar olabileceği de dikkate alınarak Karar merciinde olanlar tarafından  konunun yeniden ele alınması son derece önemlidir.

Unutulmamalıdır ki “Tarihten ders almayanları tarih affetmez” saygılarımla.

                                                                                                         

RAUF BEKİROĞLU